به اين معنا كه شما مىگوييد ما هيچ وقت همچو سياستى را نداشتيم ؛ خدعه و فريب و اين چيزها . بعد آمد بيرون و منتشر كرد در روزنامه كه ما تفاهم كرديم با فلانى ، و اينكه دخالت در سياست نكند . من هم سر منبر گفتم كه ايشان اين را گفت ؛ من هم اين را گفتم . بى خود گفته ! اينها مىخواهند كه ماها را با همين خدعه و فريب كه سياست خدعه است ، شما از سياست كنار برويد . سياست خدعه نيست ، سياست يك حقيقتى است ، سياست يك چيزى است كه مملكت را اداره مىكند ؛ خدعه و فريب نيست ؛ اينها همه‌اش خطاست . اسلام ، اسلام سياست است ، حقيقتِ سياست است ، خدعه و فريب نيست . اين نماز جمعه يك نماز جمعهء سياسى است ؛ يك اجتماع سياسى است كه مع الأسف در سالهاى طولانى از دست ما رفته بود ، و مورد طَعْن ديگران هم شده بود . اجتماع حج ، اجتماعى سياسى اين اجتماعِ حج از امور بسيار سياسى اسلام است ، كه تمام طبقات مستطيع - كه هر جاى ايران اسلامى هستند ، هر جاى ممالك اسلامى هستند - جمع بشوند در هر سال در يك محلى ؛ چند تا مجتمع بكنند ؛ بنشينند مطالبشان را بگويند ؛ بنشينند رفع اشكالاتشان را بكنند . يك همچو مجلسهايى كه اسلام درست كرده ، مثل حج ، هيچ قدرتى نمىتواند درست بكند ، هيچ قدرتى . همهء ممالك اسلامى و سران ممالك اسلامى جمع بشوند كه نيم ميليون جمعيت را يك جايى ببرند ، نخواهند موفق شد ، با خرجهاى فلان ، با تبليغات فلان . خداى تبارك و تعالى با كلمهء وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ ، « 1 » با يك كلمه ، مردم را فرستاده به آنجا ، اجتماعات را فراهم كرده است ، مع الأسف استفادهء كم ، اجتماعات هست ولى استفادهء كم . وقتى هم كه كاروانهاى ما در آنجا مىرفت . همهء استفاده‌هايش را آريامهر مىكرد و شأن و شئون او را در آنجا مىگفتند ! در صورتى كه اين اجتماعات ، اجتماعات سياسى است ، اجتماعى است . بايد در اين اجتماعات ، گويندگان ، نويسندگان همهء بلاد مسلمين در آنجا مسائل اسلام را ، مسائل مسلمين جهان را [ بگويند ، بنويسند . ]

--> ( 1 ) - بخشى از آيهء 97 سورهء آل عمران : « و مردم را حج و زيارت آن خانه واجب است » .